“Sadece Sana İbâdet Eder Sadece Senden Yardım İsteriz” Ayet-i Vefat Etmiş Salihlerden Yardım İstenemeyeceği Manasına Gelir mi ?

İddiâ: Sadece sana ibâdet eder sadece senden yardım isteriz âyeti ölüden yardım istenilemeyeceğini gösteriyor. Çağırmak duâdır, duâ da ibâdettir. Öyleyse, ölülerden birşeyler istemek onlara ibâdet etmek demektir. Bu takdîrde, “sadece sana ibâdet eder sadece senden yardım isteriz” demenin ma'nâsı kalmaz.

Cevâb: Bunlar birçok yönden batıl şeytânî kıyâslardır. Çünkü;

Bir: Her çağırma (duâ-da’vet) her zaman ibâdet değildir. Biraz önceki şübhelerinde bu isbât edildi. Aksi hâlde başkasını çağıran herkesin müşrik olması lâzım gelirdi. Bu ise bütün akıllılarca batıldır. Öyleyse da'vâları da batıldır.

İki: Herhangi birinden bir şeyi isterken, onu hakîkatte Allah celle celâluhû’dan, mecâz olarak da O kimseden istemek lâzımdır. Aksi hâlde akîde zedelenir. Bu, yalnız tevessülde değil her şeyde böyledir.

Üç: “Bizi Sırat-ı Müstakim’e sevket” âyeti, bir Cümle-i Müste’nefe[36] olmakla geçmiş kelâmdan hâsıl olabilecek ve akla gelebilecek bir suâlin cevâbı ve açıklaması olur. Sanki, “hangi husûsta sadece Allahdan yardım istiyorsun” suâline bir cevâb veriliyor ve “bizi Sırât-ı Müstakîm’e hidâyet et, bu noktada yardımı sadece senden bekliyorum” deniliyor. Bu yüzden denilebilir ki, bu âyetten anlaşılan, yalnız ondan yardım istemenin yeri hidâyet ve ibâdettir.[37] Bunun böyle olduğunun karînelerinden biri de “başkalarından yardım istenilebileceği”ne, “başkalarına yardım yapılacağı”na ve “yardım isteme ve yardım yapmanın meşrûiyet çerçevesinde yapıldığı”na dâir olan nasslardır. Nitekim Tevessül ve İstiğâse delillerinin geçtiği makalede ele alınmıştı.

Dört: Üstelik Sa’düddîn et-Teftâzânî, Telhîs’e yazdığı Mutavvel isimli şerhinde, “İyyâke…” âyetinde mef’ûl olan “iyyâke”nin fiilden öne alınmasının tahsîs bildirmeyeceğini İbnü’l-Esîr’den ve İbnü’l-Hâcib’den nakletmektedir. Bunun İbnü’l -Esîr’e göre âyetin sonunun/nûn’un diğer âyetlerin sonlarına/nûnlara uyması, İbnü’l-Hâcib’e göre de ihtimâm gözetildiği içün olduğunu yazmıştır. Teftâzânî bu görüşlere katılmadığını ve takdîm’in tahsîs bildirdiğini müfessirlerin tefsîrleri ve zevk delîliyle isbât etmeye çalışmaktadır.[38] Lâkin Mutavvel’e Hâşiye yazan Abdül’l-Hakîm es-Siyâlkûtî Teftâzânî’ye i’tirâz ederek, ibâdetteki tahsîs’in şu âyetten değil de başka delîllerden anlaşıldığını ifâde etmektedir.[39] Şu halde tefsîrcilerin “ibâdeti sadece sana yaparız” manası mutlak olup başka kat’î delîllerden hareketle verilmiştir. “Sadece senden yardım isteriz” manası ise mutlak değil “hakîkat”ı bakımındandır. Bunun inkâr edilemez delîl-lerinden biri de yaratılanlardan dahi yardım istenilebileceğine ve onların da başkalarına yardım yapabileceğine dâir gelen nass-lardır.

Beş: Kaldı ki, hidâyette bile sebeb olma yoluyla mecâzen başkalarından yardım istenebilir. Çünki, bir yanda “Şübhe yok ki sen (ey Resûlüm!) sevdiğini hidâyet edemeyeceksin…”[40] buyrulurken öte yanda da “hiç şübhe yok ki sen (ey Resûlüm!) elbette sırât-ı müstakîm’e hidâ-yet edersin”[41] buyrulmaktadır. Yapılması câiz hattâ vâcib olanı yapandan istemek nasıl şirk olabilir?

Altı: Hâsılı bu “sadece senden yardım isteriz” âyetindeki yardım isteme hakîkat ma'nâsın-da olup, tevessüldeki yardım isteme ise sebeb olma alâkası ile mecâzî bir yardım istemekdir. Dolayısı ile aralarında çelişki yoktur.

Dipnotlar :

[36]   Yeni başlanılan, öncesi ile atıf irtibâtı olmayan cümle. Beyan âlimlerine göre de önceki cümleden hâsıl olan mukadder bir suâlin cevâbı makamında olan cümle. İbnü Hişâm’ın Muğnî’l-Lebîb’ine bakılabilir. (2: 42)

[37] Allame muhaddis, müfessir ve fakih kadı Muhammed Senâullâh el-Mazharî, Tefsîru’l- Mazharî, 1:9 (O burada şöyle diyor: Beyânün li’l-maûneti’l-matlûbeti), Kevserî, Makâlât: 396

[38]  Teftâzânî, Mutavvel:300 (Bosnevî el-Hâcc Muharrem efendi matbaası)

[39] Siyâlkûtî, ale’l-Mutavvel:349-350

[40] Kasas:56

[41] Şûrâ:52

Kaynak : Vesile ve Tevessül - 4

Bookmaker betfair Bonus review by ArtBetting.co.uk

Bookmaker bet365 review by ArtBetting.co.uk

Germany bookmaker b.artbetting.de review by ArtBetting.de

Bookmaker Greece BET365 review by ArtBetting.gr

Back to top